Somontano: 1) vrij vertaald ‘aan de voet van de berg’, 2) een Denominación de Origen (DO) in de regio Aragón, 3) de thuishaven van Enate, waarschijnlijk de sympathiekste wijnmaker van Spanje.

Het is begin 1991 als Luiz Nozaleda vanuit Madrid een ritje van zo’n 450 kilometer maakt om de omgeving van Somontano te bekijken. De schoonvader van zijn zus, bekend met dit gebied, heeft hem verteld dat hier goede kansen liggen om iets nieuws te beginnen. Iets met wijn.

Luiz is op dat moment ook eigenaar van het foodbedrijf Marcos Sotoserrano, waar onder andere jamón ibérico wordt gemaakt, en bijna eigenaar van Qualia Dairy, de producent van El Valle-kazen. Toch is zijn belangrijkste job leidinggeven aan het familiebedrijf Nozar, een heel grote bouwonderneming. Maar een kans is een kans, dus verdiept hij zich in de omgeving en de omstandigheden waarin wijnbouw plaatsvindt. Luiz ziet kansen en op 21 november 1991 wordt de Viñedos y Crianzas del Alto Aragon S.A. opgericht, oftewel Bodega Enate.

“We willen zo goed mogelijk wijn maken, niet zo veel mogelijk.”

Keuze voor kwaliteit

Het bedrijf gaat van start met 30 hectare wijngaarden en in 1992 wordt voor het eerst geoogst en wordt de eerste jaargangwijn gemaakt. Het is het begin van een succesverhaal dat zich langs de weg van de geleidelijkheid zal voltrekken. Luiz licht toe: “We zijn van nature bescheiden mensen, maar we hebben wel de ambitie om kwalitatief de beste wijn maken. Dat is wat mij betreft een betere ambitie dan zo groot mogelijk worden of zo veel mogelijk wijn maken. En om kwaliteit te maken, hadden we tijd nodig. We moesten de condities waarin we werkten ontdekken en beter leren kennen: het weer, de wijngaarden, de vinificatie et cetera. Want goede wijn maken is niet eenvoudig, maar die goede wijn verkopen ook niet. Het klinkt makkelijker dan je denkt.”

“Bovendien, als je te hard van stapel loopt, kun wel snel veel wijn maken, maar de kans is groot dat je er dan geen klanten voor hebt. Want ook de vraag naar jouw wijn moet je creëren en laten groeien. En dat was in het begin best lastig. De gemiddelde vraagprijs van een producent voor een witte wijn uit Somontano lag rond de 100 pesetas, omgerekend 60 eurocent. Onze prijs lag rond 500 pesetas, dus wij waren gek. Maar wij waren ervan overtuigd dat er ruimte in de markt was voor onze wijnen: het klimaat en het terroir zijn meer dan geschikt voor kwalitatief goede wijn en kwaliteit kost geld. En uiteindelijk zijn we niet duur: je koopt nooit een twijfelgeval, de aandacht voor kwaliteit ligt zo hoog dat we heel constant zijn. Wij hebben een filosofie en een visie en daar houden we aan vast: de tijd nemen, oog voor detail, liefde voor en geloof in wat we doen, en respect voor alles waar je van kunt houden. Dat is de basis van ons succes.”

“Tijd nemen, oog voor detail, liefde en respect.”

Precisie

Anno 2019 bezit Bodega Enate ongeveer 500 hectare wijngaarden binnen de Denominación de Origen Somontano, in de provincie Huesca. De specifieke omstandigheden maken van het Somontano-gebied een uitstekende plek voor wijnbouw. Het verschil in temperatuur tussen dag en nacht tijdens het rijpen van de druiven zorgt voor een langzame rijping. En de structuur van de zandige leembodem maakt die bodem net waterdoorlatend genoeg voor het zuivere smeltwater van de sneeuw in de Pyreneeën.

Ten behoeve van de kwaliteit worden in de wijngaarden de opbrengsten per hectare bewust laag gehouden, nog onder de grenswaarden die zijn vastgesteld door de Consejo Regulador van Somontano. En er wordt met maximaal respect voor het milieu gewerkt: er worden uitsluitend ecologische wijnbouwtechnieken en producten toegepast. En omdat naar eigen zeggen ‘uitmuntende kwaliteit niet op toeval berust’ is er sprake van precisiewijnbouw, waarbij allerlei digitale technieken, GPS en drones worden gebruikt om de stand van zaken in de wijngaard te monitoren. Met als finaal effect: de oogst van gezonde druiven vindt plaats op precies het juiste moment. En binnen het uur bevinden de druiven zich, zonder blaadjes of ander ongewenst spul, in de wijnmakerij.

Luiz Nozaleda: “Wij investeren voortdurend in faciliteiten om het allerbeste uit de wijngaarden en de wijnmakerij te halen. Maar al die investeringen zouden van veel minder betekenis zijn als we niet gezegend waren met de aanwezigheid van Jesus Sesé Buil en Jesus Artajona Serrano. De manier waarop zij hun werk beleven, is de reden dat wij wijnen kunnen maken die in alles de ultieme expressie zijn van ons land, onze filosofie, ons geloof in kwaliteit en onze liefde voor het leven.”

“Onze Chardonnay 234 werd Enate Cerda; dat vind ik mooi.”

Kunst

De wijnmakerij bevindt zich in het hoofdgebouw van Bodega Enate. Een boeiend gebouw, naar een ontwerp van de Madrileense architect Jesus Manzanares, met een labyrintachtige indeling. overal in en rond het gebouw, ook in de direct omliggende wijngaarden, vind je kunst. Schilderijen, wandschilderingen, sculpturen, plastieken... Moderne kunst is alom aanwezig, ook op de etiketten van de flessen. Speciaal voor deze kunstwerken is een toonzaal ingericht.

Luiz Nozaleda vertelt: “Wij geloven in het creëren van dingen, in het delen wat mooi is. Onze eerste etiketten waren vrij klassiek, zoals eigenlijk alle traditionele etiketten eruitzien. Maar daar waren we niet blij mee. Dus moest er wat veranderen en kwamen we op het idee om met onze wijn ook kleine kunstwerkjes te verkopen. Daarin waren we zeker niet de eerste. Mouton-Rothschild was ons al voorgegaan met wereldberoemde, maar dure kunstenaars als Chagall, Kandinsky en Picasso. Om ons idee invulling te geven, hebben we besloten om een aantal Spaanse kunstenaars te vragen voor ons een kunstwerk te maken. Antonio Saura, een bekende Spaanse schilder, was de eerste die zijn medewerking verleende; zijn werk siert het etiket van de Chardonnay Fermentado en Barrica.

We creëerden meteen onderscheid in de markt: in die tijd waren heel veel Spaanse wijnen nog vernoemd naar een of andere hertog met een mooie, ingewikkelde naam. Wij hadden een eenvoudige naam, zetten een kunstwerk op het etiket en vernoemden de druif of druiven. Dat was toch een stuk makkelijker te onthouden. Het mooie is dat na verloop van tijd een aantal mensen niet langer meer onze wijnen vernoemden naar de naam van de druif, maar naar de artiest: Enate Cabernet Sauvignon Reserva werd Enate Broto en Chardonnay 234 werd Enate Cerda. Het bewijs dat, wanneer je iets moois meegeeft aan je wijn, dat altijd gewaardeerd wordt.”

Enate-wijnen

Het triumviraat van wijnbouwer Jesus Sesé Buil, wijnmaker Jesus Artajona Serrano en wijnproducent Luiz Nozaleda is er een waaraan menige oude Romein nog een puntje kan zuigen. Het geloof in kwaliteit, duurzaamheid en plezier in al het moois dat het leven te bieden heeft, is voor alle drie belangrijker dan het ego, de macht of simpelweg het snelle geld. Dat voel je als je de mannen bezig ziet en je beleeft het in de wijnen: in elk glas dartelt de vrolijkheid en doet de levendigheid een vreugdedansje.

Enate - Chardonnay 234 (€ 11,95)

De druiven voor de 234 worden ’s nachts geplukt en meteen geperst, om het sap dan 5 uur te laten rusten in het gezelschap van de schillen. Daarna verandert Jesus Artagona de heldere most in puur plezier. Intens aromatisch, met nuances van appel, perzik, wilde venkel en exotische vruchten en een subtiele mineraliteit. 234 is fris, met mondvullend fruit en een lange, zuivere finale.

Artwork: Pepe Cerdá

Enate - Crianza Tempranillo Cabernet (€ 12,95)

De tempranillo maakt de wijn Spaans, de cabernet sauvignon geeft body en structuur, de combinatie is zowel krachtig als delicaat. Een diepe kersenrode kleur en een intense en complexe neus, rijk aan gerookte tonen en specerijen op een ondergrond van rijp fruit. De wijn is goed in evenwicht dankzij de rijpe tannines en het frisse zuur. Lange finale met elegante houttonen.

Artwork: Víctor Mira

Enate - Rosado (€ 11,95)

Een wijn met geschiedenis: in 1993 – Bodega Enate bestond nog maar net – werd deze rosé van cabernet sauvignon verkozen tot beste rosé van Spanje. En vele bekroningen volgden. Terecht! Enate Rosado is complex en weelderig in de neus, boordevol blauwe bessen, aardbeien en peper. De wijn is vol, mooi in balans en gezegend met de ziel van een witte wijn en de body van een rode wijn.

Artwork: Víctor Mira

Enate - Gewürztraminer (€ 14,95)

Optimaal gerijpte en in blakende gezondheid verkerende druiven: die proef je terug in deze complexe en weelderige Gewürztraminer boordevol honing, rozen en specerijen. In de mond is het een vlezige, mollige wijn die zijn droge karakter knap combineert met een zoetige impressie. Geweldig als zwoel aperitief of 'chill out loungewijn'.

Artwork: Vicente Badenes

 

Enate - Merlot Merlot (€ 33,00)

Deze Merlot Merlot zette Bodega Enate in 2000 op de kaart als producent van ook hoogkwalitatieve rode wijn: Guía Peñín, de meest toonaangevende wijngids van Spanje, plaatste de wijn dat jaar in de top 3 van beste Spaanse Merlots. Een 'landmark' dus, deze Merlot Merlot, met zijn intense combinatie van specerijen, eucalyptus, cacao, aardbeienjam en gerookte houttonen in de neus. In zijn jeugd zijn de tannines nog stevig, maar rijp en van goede kwaliteit.

Artwork: Frederic Amat